DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Przeglądy Recytatorskie Jednego Poety w DK Kolorowa od 17 lat popularyzują polską poezję na całym Mazowszu

Już od siedemnastu lat szczególne miejsce w różnorodnej ofercie wydarzeń kulturalnych oferowanych przez DK Kolorowa zajmują Przeglądy Recytatorskie Jednego Poety. Jest to konkurs o wyjątkowym znaczeniu, w jego ramach bowiem z twórczością poetycką – nierzadko trudną i wymagającą – ambitnie mierzą się przedstawiciele współczesnych młodych pokoleń z całego Mazowsza. Przegląd cieszy się stałym zainteresowaniem nawet wśród uczniów szkół z odległych krańców województwa.

Formuła Przeglądu zakłada uczestnictwo dzieci, młodzieży i dorosłych, jednakże szczegółowe warunki konkursu zmieniały się w zależności od stopnia trudności danej edycji.

Przedmiotem konkursu jest poezja polska z okresu szeroko rozumianej współczesności, a więc powstała w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Co roku imprezie tej patronuje inny wybitny autor – kolejne odsłony Przeglądu poświęcone były dorobkowi zarówno zmarłych, jak i żyjących poetów. Ci drudzy często zaszczycali swoją obecnością prestiżowe Wieczory Laureatów – w sali widowiskowej DK Kolorowej pojawili się m.in. Ernest Bryll i Ewa Lipska. Z kolei w 2009 r. edycję przeglądu uatrakcyjniła ciekawa interpretacja poezji Edwarda Stachury w wykonaniu aktorki Anny Chodakowskiej.

Historia konkursu

Pomysłodawcą Przeglądu, a następnie jego organizatorem, był pracownik DK Kolorowa, Janusz Łukaszewicz, którego w 2003 r. zainspirowały obchody 50-lecia śmierci Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, a dokładnie zasłyszana w radiu rozmowa z córką tego wybitnego poety, Kirą Gałczyńską. W zamyśle miał to być przegląd recytatorski dla uczniów, którzy chcieli zmierzyć się z polską, powojenną poezją, a także pogłębić znajomość twórczości danego poety, o którym w szkolnym programie nauczania zaledwie się wspominało.

Pan Janusz bezzwłocznie wdrożył koncepcję konkursu w życie, dzięki czemu pierwsza edycja Przeglądu odbyła się jeszcze w tym samym, 2003, roku. Konkurs nazwano wówczas Zaczarowana dorożka za tytułem wiersza Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i wstępnie nie planowano nawet formuły cyklicznej. Jednakże zainteresowanie Przeglądem przerosło wszelkie oczekiwania, przyciągnął on znaczną liczbę uczestników – około dwustu – a sala konkursowa pękała w szwach. Organizatorzy byli zaskoczeni tym zdumiewiającym sukcesem i formułę Przeglądu już bez większych wątpliwości wpisano w stały repertuar corocznych wydarzeń kulturalnych w Kolorowej.

W jury tego pierwszego konkursu zasiadały osoby, które doskonale wywiązały się ze swojej funkcji. Przewodniczącą była Aleksandra Magierecka, a towarzyszyły jej Teresa Miros-Sęp, Janina Romanowska oraz Elżbieta Zdanowska-Cozac, kierownik Domu Kultury Kolorowa. Skład ten zmieniał się w następnych latach, a obecnie jury składa się z dwóch osób: Justyny Ścibor, animatorki z Ośrodka Kultury Arsus oraz prof. Antoniego Baniukiewicza. Pierwszy Wieczór Laureatów oraz kilka kolejnych prowadził zaś znany dziennikarz i konferansjer – zmarły w 2007 r. śp. Jan Galuba. Za całość przedsięwzięcia odpowiedzialny był wspomniany Janusz Łukaszewicz, organizator kolejnych konkursów w cyklu.

Imprezę od samego początku objął Honorowym Patronatem Burmistrz Dzielnicy Ursus, dzięki czemu zyskała ona też odpowiedni zasłużony prestiż.

Struktura i cele Przeglądu

Przegląd składa się z kilku etapów. Dla chętnych, którzy zgłosili swój udział w konkursie prowadzone są warsztaty. Następnie odbywa się I etap eliminacji, w trakcie jego trwania uczestnicy prezentują po dwa, dowolnie wybrane wiersze danego autora. Jury ma za zadanie wytypowanie najlepiej recytujących osób, które przechodzą do II etapu. Po nim zaś wybierani są laureaci I, II i III nagrody, a także osoby wyróżnione. W przypadku większej niż jedna liczby kategorii wiekowych, jury może przyznać także nagrody specjalne. Zwieńczeniem przeglądu jest uroczysty Wieczór Laureatów, podczas którego nagrodzeni młodzi adepci sztuki recytacji występują przed publicznością i otrzymują nagrody.

Przeglądy recytatorskie pozwalają uczestnikom poznać bliżej kontekst historyczno-kulturowy, w którym tworzył dany poeta. Wyostrzają wrażliwość młodych ludzi na poezję, ułatwiają też osobisty kontakt z wybitnymi dziełami literackimi i pozwalają wyrabiać sobie o nich własne, indywidualnie wypracowane zdanie. Uczą więc samodzielności oceniania, pozwalają pogłębić znajomość polskiej tradycji literackiej i kulturalnej ostatnich dekad. Mają także niewątpliwie wymiar praktyczny – oswajają uczestników z wystąpieniami publicznymi.

Zajęcia ze sztuki recytatorskiej

Oprócz standardowych faz eliminacji od kilku lat konkursom towarzyszą też profesjonalne warsztaty recytatorskie poprzedzające I etap eliminacji oraz konsultacje dla uczestników, którzy zakwalifikowali się do II etapu. Od kilku lat warsztaty prowadzi członek jury, profesor Antoni Baniukiewicz – reżyser teatralny, tłumacz i pedagog. Uczestnicy warsztatów poznają tajniki sztuki recytatorskiej – zyskują umiejętności dobrej artykulacji oraz analizy tekstu pod względem literackim i kulturowym. Jest to istotny aspekt, który odróżnia konkurs realizowany w DK Kolorowa od podobnych imprez. Uczestnicy warsztatów uczą się spoglądać na recytację jak na swoistą sztukę teatru jednego aktora – w formule Przeglądu nie wystarcza bowiem tylko filologiczna, szkolna interpretacja tekstu, ograniczająca się przeważnie do odczytania i przedstawienia tego, co autor miał na myśli. Podczas zajęć warsztatowych i konsultacji z jurorami młodzi adepci sztuki słowa zaznajamiają się z podstawowymi zasadami teatralnej analizy tekstu poetyckiego i zachowań scenicznych. Otwierają się także na najbardziej tajemniczą, niedefiniowalną warstwę poezji, w której nie liczy się już wszelka dosłowność znaczeń, a jedynie magia wyłaniająca się ze skojarzeń słów i obrazów. Nierzadko nauczyciele-pasjonaci, zazwyczaj poloniści szkolni, biorą udział w kolejnych edycjach zajęć warsztatowych wraz ze swoimi podopiecznymi, czego efektem jest coraz lepsze przygotowanie kolejnych roczników uczniów z danej szkoły.

Niewątpliwie warsztaty recytatorskie zostały docenione przez uczestników Przeglądu, co także wpłynęło na popularyzację tej wyjątkowej imprezy kulturalnej.

XVII Mazowiecki Przegląd Recytatorski Jednego Poety

W 2019 r. Przeglądy Recytatorskie Jednego Poety poświęcone zostały dorobkowi poetyckiemu Adama Zagajewskiego – twórcy wybitnego, o ugruntowanej międzynarodowej sławie.

Zagajewski – poeta i poezja

Adam Zagajewski urodził się 21 czerwca 1945 r. we Lwowie. Jest poetą, prozaikiem, eseistą, tłumaczem i krytykiem literackim. Dzieciństwo spędził w Gliwicach, następnie zamieszkał w Krakowie, gdzie ukończył psychologię i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1975 r. był jednym z sygnatariuszy krytycznego względem władz PRL-u „Memoriału 59”, od tego czasu jego twórczość została objęta zakazem druku. W 1982 r. wyemigrował do Francji, gdzie mieszkał i tworzył w Paryżu. Nawiązał współpracę m.in. z „Kulturą”, współtworzył i został redaktorem „Zeszytów Literackich” ukazujących się początkowo nad Sekwaną.

Twórczość Zagajewskiego zaczęła być publikowana w Polsce od 1989 r., poeta zaś powrócił do kraju wraz z żoną, Mają Wodecką, w 2002 r. i zamieszkał w Krakowie.

Adam Zagajewski otrzymał wiele prestiżowych nagród, w tym m.in.: Fundacji im. Kościelskich, Międzynarodową Nagrodę Neustadt w dziedzinie literatury i Nagrodę Księżnej Asturii za całokształt twórczości.W tym roku nominowany był do Literackiej Nagrody Nobla.Jest członkiem Polskiego PEN Clubu i Polskiej Akademii Umiejętności. Prowadzi zajęcia w ramach Creative Writing Program na University of Houston w USA, w różnym zakresie współpracuje także z innymi zagranicznymi uczelniami.

W początkowym okresie twórczość Adama Zagajewskiego wiązano z pokoleniem Nowej Fali – swoisty manifest ideowo-literacki tej generacji Świat nie przedstawiony napisał on w 1974 r. wspólnie z Julianem Kornhauserem.

W twórczości z lat 70. Zagajewski analizuje stan polskiego społeczeństwa, jego wspólnotowość – wspaniałą, ale zarazem przerażającą, jak w zbiorach wierszy Komunikat czy Sklepy mięsne. Jak pisze Mercedes Monmany w pomnikowej pracy i cień i światło… O twórczości Adama Zagajewskiego*): „To jeden z najlepszych pisarzy, jakimi może się poszczycić Europa – wreszcie pozbawiona przymiotników: ani wschodnia, ani zachodnia” [s. 159].

W późniejszych utworach Zagajewskiego, powstałych w latach 80., następuje zwrot ku problematyce metafizycznej, kulturowej, ale osadzonej w zwyczajności, w przeciwieństwach znaczeń. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, Derek Walcott, ujmuje to następująco: „Zagajewski jest świeckim mistykiem. Pod jego piórem wiersz koncentrycznie zwija się do samej istoty, do rdzenia” [s. 15]. Ten duch widoczny jest w zbiorach wierszy: Oda do wielości, Jechać do Lwowa, Ziemia ognista, powieściach Cienka kreska oraz eseistyce Solidarność i samotność czy Dwa miasta.

Tom poezji Jechać do Lwowa to jedno z najważniejszych dzieł Zagajewskiego. Motyw utraconego, mitycznego Lwowa jest dla niego żywą inspiracją wielu utworów. Opowieści rodziców o mieście utraconym na zawsze odcisnęły swe piętno i stały się niemalże znakiem rozpoznawczym poezji Zagajewskiego. Sam poeta zapisał w dedykowanym rodzicom tytułowym wierszu Jechać do Lwowa: „[…] i było za dużo Lwowa, nie mieścił się w naczyniu, rozsadzał szklanki, wylewał się ze stawów, jezior, dymił ze wszystkich kominów, zamieniał się w ogień i w burzę […]”.

Uczestnicy biorący udział w tegorocznym Przeglądzie już teraz określają go jako „trudny”. Jednakże poezja Adama Zagajewskiego przy bliższym poznaniu okazuje się bardziej przystępna niż się na początku wydaje. Zapada w pamięć, pobudza wyobraźnię i zmysły, a przy tym wymaga samodzielnego myślenia i uruchomienia wyobraźni. Właśnie z tego powodu konfrontacja z nią młodego pokolenia czytelników i recytatorów zapowiada się szczególnie interesująco.

Nie może więc Państwa zabraknąć na tegorocznym Wieczorze Laureatów 29 listopada o godz. 18.00 w Domu Kultury Kolorowa. Będzie to niepowtarzalna okazja, by wczuć się w ton łagodnej melancholii i refleksji w poezji Adama Zagajewskiego, a także osobiście poznać samego Poetę – osobowość wyjątkową.


Dotychczasowe Przeglądy Recytatorskie Jednego Poety w DK „Kolorowa” poświęcone były następującym twórcom:

2003 – Konstanty Ildefons Gałczyński

2004 – Jeremi Przybora

2005 – ks. Jan Twardowski

2006 – Julian Tuwim

2007 – Kamil Baczyński

2008 – Wisława Szymborska

2009 – Edward Stachura

2010 – Tadeusz Różewicz

2011 – Czesław Miłosz

2012 – Zbigniew Herbert

2013 – Ernest Bryll

2014 – Józef Czechowicz

2015 – Władysław Broniewski

2016 – Rafał Wojaczek

2017 – Ewa Lipska

2018 – Stanisław Grochowiak


*) i cień i światło… O twórczości Adama Zagajewskiego, red. Anna Czabanowska-Wróbel, Wydawnictwo a5, Kraków 2015 – w nawiasach podano numery stron, na których znajdują się cytowane z tej publikacji fragmenty.

Anna Zgutka

Zdj. Ireneusz Barski, Jacek Sulewski

MS 20/2019, 14 listopada 2019

Na koncerty laureatów przeglądów poezji Ernesta Brylla i Ewy Lipskiej udało się zaprosić samych autorów, a w wieczorze poświęconym Władysławowi Broniewskiemu wzięła udział przybrana córka mistrza, Maria Broniewska-Pijanowska, która wiele opowiadała o przybranym ojcu. Honorowi goście osobiście wręczali dyplomy i nagrody laureatom, co dla wielu uczestników było wielkim przeżyciem.