DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Jak dziś rozumiemy patriotyzm?

11 listopada br. obchodziliśmy stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości. Po 123 latach zaborów, niewoli i cierpienia nasz kraj znów stał się suwerenny. Tak okrągła rocznica obudziła w wielu z nas refleksję, jak dziś rozumiemy i przejawiamy patriotyzm. Bycie patriotą w czasach okupacji wydawało się czymś oczywistym i jednoznacznym. W jaki sposób jest ono jednak postrzegane w dzisiejszych czasach? Czy patriotyzm w wolnym kraju ma szansę w pełni zaistnieć?

Teoria a praktyka

Patriotyzm to, jak głosi definicja, postawa wyrażająca przywiązanie i miłość do własnego narodu. Przejawia się przedkładaniem spraw ojczystych ponad własne, a w razie takiej potrzeby – gotowością do ponoszenia poświęceń. Patriotyzm to także praca dla dobra ojczyzny oraz pielęgnowanie narodowej tradycji, kultury czy języka. Tak głosi teoria, ale jak praktykujemy to wszystko na co dzień?

Marek Stromecki z Muzeum Historii Polski podkreśla, że patriotyzm z całą pewnością nie przejawia się w głośnych krzykach podczas marszów. To coś, jak przekonuje Stromecki, znacznie bardziej złożonego i mniej widocznego na pierwszy rzut oka. Jego zdaniem to bycie dobrym obywatelem i branie odpowiedzialności za swój kraj. Wciąż można to jednak rozumieć i robić na różne sposoby.

Na co dzień

W jednym z badań zapytano Polaków, w jaki sposób we współczesnym świecie można pokazywać, że jest się patriotą. Okazywanie szacunku godłu, fladze i hymnowi narodowemu oraz pielęgnowanie polskich tradycji – te dwie odpowiedzi były wymieniane najczęściej. Wskazane zostały także: znajomość historii kraju, dbałość o wpajanie dzieciom miłości i szacunku do ojczyzny, poszanowanie i przestrzeganie prawa, udział w wyborach, podejmowanie działań na rzecz swojej społeczności lokalnej. Patriotyzm może wyrażać się także, zdaniem badanych, w wypełnianiu obowiązków zawodowych, kibicowaniu polskim sportowcom czy nawet w tak przyziemnej rzeczy jak płacenie podatków. Wniosek z tego jest taki, że patriotyzm nie jest zarezerwowany wyłącznie dla spektakularnych poświęceń w czasie wojny. Aby móc określać siebie w ten sposób wystarczy wieść dobre, uczciwe i odpowiedzialne życie, będąc przy tym zaangażowanym w sprawy narodu.

Dobry nacjonalizm?

W temacie patriotyzmu warto zwrócić uwagę na wiążące się z nim zjawisko, jakim jest nacjonalizm. Zdaniem niektórych ludzi patriotyzm to w pewnym sensie „dobry nacjonalizm”. Nie jest to jednak słuszny pogląd, są to bowiem różne zjawiska. Nacjonalizm jest ideologią opierającą się na faworyzowaniu i wywyższaniu cech własnego narodu z równoczesną niechęcią do innych narodów. W skrajnych przypadkach może przerodzić się w ksenofobię czy autorytaryzm. Założenia tych dwóch zjawisk są zupełnie inne. Np. tylko nacjonalizm wiąże się z przekonaniem o wyższości własnego narodu nad innymi, natomiast patriotyzm ma raczej związek z dostrzeganiem zalet własnego narodu. W przeciwieństwie do nacjonalizmu patriotyzm nie łączy się z nasiloną niechęcią do innych narodów ani mniejszości. Co ciekawe, przez to, że patriotyzm ma charakter inkluzywny (włączający) to nawet Niemiec może być polskim patriotą, jeśli tylko pokochał polską kulturę. Z kolei nacjonalizm jest ekskluzywny (wyłączający) – Niemiec nie może być polskim patriotą, gdyż Polakiem trzeba się urodzić.

Dumni Polacy

Ważną częścią patriotyzmu jest także poczucie przywiązania do swojego narodu. Jednym z aspektów tego przywiązania jest duma z bycia Polakiem. A w tej kwestii wypadamy znakomicie. Jak wynika z raportu CBOS z 2018 r. aż 97 proc. badanych Polaków odczuwa dumę ze swojego pochodzenia narodowego. Zdaniem twórców raportu odczuwanie dumy z polskości jest związane ze zróżnicowaniem światopoglądowym. Częściej zdarza się ono badanym o poglądach prawicowych niż lewicowych i centrowych, a także respondentom uczestniczącym w praktykach religijnych kilka razy w tygodniu. Jesteśmy szczególnie dumni z sukcesów polskich sportowców, naszej gościnności, wartości rodzinnych oraz wybitnych Polaków, jak np. Jan Paweł II. Nie brakuje nam więc dumy z naszej polskości. Nie boimy się podejmować tego tematu i zastanawiać, jak współcześnie można praktykować postawę patriotyczną. Nikt nie zarzuca nam – ogółowi Polaków – braku zaangażowania w sprawy ojczyzny. Być może nasz patriotyzm nie jest dzisiaj tak widoczny jak dawniej. Ale, w moim odczuciu, wciąż jest w nas obecny.


Bibliografia:

  • Psychologia społeczna, B. Wojciszke, Warszawa 2011.


Marlena Hess

MS 20/2018, 22 listopada 2018