DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Ludzie Ursusa w Gdańsku

Europejskie Centrum Solidarności i Sala BHP – tam Ursus również ma swoje miejsce

Udając się Drogą do Wolności pod Pomnik Poległych Stoczniowców 1970 szkoda nie przejść przez historyczną bramę Stoczni Gdańskiej. W krzyżówce ulic – Dyrekcyjnej, Odlewników, Narzędziowców itp. – przypominających nazewnictwo obszaru po terenach pofabrycznych Ursusa – stoi ceglana Sala BHP, gdzie 31 sierpnia 1980 roku Lech Wałęsa i wicepremier PRL i Mieczysław Jagielski podpisali najważniejsze z Porozumień Sierpniowych. Sala sąsiaduje z uroczyście otwartym w 2014 roku Europejskim Centrum Solidarności. To, przede wszystkim, nagradzany i warty naśladowania przykład nowoczesnego upamiętnienia ważnych momentów w naszej historii.

Sala BHP mieści się w ceglanym budynku z XIX wieku, który w 2006 roku doczekał się remontu i aktualnie pełni rolę całorocznego centrum konferencyjno-wystawienniczego oraz muzeum. Właścicielem Sali jest NSZZ Solidarność. Na zwiedzających czeka wystawa Solidarność – Drogi do Porozumienia, która pokazuje historię i idee solidarnościowej walki o: wolność słowa i religii, praworządność, równość, wolność, godność pracy i prawo do organizowania się w obronie swoich praw. Ekspozycja rozmieszczona została w dwóch salach oddzielonych bufetem urządzonym w stylu nawiązującym do realiów robotniczego zakładu z czasów PRL.

Na fladze i tablicy

Odniesienie do Ursusa znajdziemy na tablicy, gdzie umieszczone zostały nazwiska wszystkich osób obecnych podczas obrad I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność w Gdańsku (wrzesień-październik 1981). Jednym z obecnych z Ursusa był Krzysztof Gołaszewski. Pełnił wówczas funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej „Solidarności” w Zakładach Mechanicznych „Ursus” i został do Gdańska delegowany jako przedstawiciel Regionu Mazowsze. Jego podpis znajduje się również na pamiątkowej fladze z napisem „Solidarność” – wisi w Sali BHP. Kandydował w październiku 1981 do Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” (w głosowaniu otrzymał 182 głosy i nie wszedł do Komisji). Został internowany 14 października 1982 r. z powodu udziału w strajku w dniach 11–12 października 1982 w Zakładach Mechanicznych „Ursus”. Osadzono go w Areszcie Śledczym Warszawa-Białołęka, skąd zwolniony został 22 listopada 1982. Wymieniony w „Wykazie alfabetycznym osób internowanych w okresie stanu wojennego”. W tamtym czasie kolportował podziemne wydawnictwa oraz utrzymywał kontakty z działaczami Solidarności. Wcześniej, w czerwcu 1976, współorganizował strajk robotniczy w Zakładach Mechanicznych „Ursus” w Warszawie przeciw podwyżce cen żywności.

Kilka godzin zwiedzania

Przychodząc do Europejskiego Centrum Solidarności – trzeba zarezerwować co najmniej kilka godzin, aby bardziej dokładnie zapoznać się z wystawą stałą, dedykowaną historii „Solidarności” i ruchów opozycyjnych, które doprowadziły do przemian demokratycznych w całej Europie Środkowo-Wschodniej. Wystawa zajmuje powierzchnię blisko trzech tysięcy metrów kw. pierwszego i drugiego piętra. Do prezentacji wykorzystane zostały tradycyjne metody ekspozycyjne, ale i najnowsze rozwiązania technologiczne. Zwiedzający zobaczą poza eksponatami historycznymi, projekcje przestrzenne i elektroniczne gdzie zgromadzone są fotografie, filmowe materiały archiwalne, dokumenty, mapy, biogramy, kalendaria, wycinki prasowe.

Sylwetki działaczy z Ursusa

W Sali B nie zabrakło ekspozycji na temat Czerwca ‘76. W jednym z wielu kiosków interaktywnych można obejrzeć materiały IPN dotyczące planu działań milicji i ZOMO, których celem była blokada strajkujących z Zakładów Mechanicznych „Ursus”. Można obejrzeć również kilkanaście fotografii ze strajków jak również film, w którym występują uczestnicy strajków z Ursusa, Radomia i Płocka. Pojawia się Emil Broniarek (pracownik Zakładów Mechanicznych Ursus; w czerwcu 1976 współorganizator protestu na Wydz. Montażu ZM Ursus; 1978–1981 współpracownik KSS KOR, kolporter niezależnego pisma „Robotnik”), Mirosław Chmielewski (w 1976 pracownik ursuskiej narzędziowni i uczestnik strajku, więziony), Jerzy Domżalski (historyk zajmujący się głównie dziejami Ursusa). W jednej z sal jest monitor ścienny połączony z interaktywnym kioskiem, który ma wbudowaną wyszukiwarkę strajków i protestów z całej Polski oraz działaczy. Znajdziemy tam m.in. biogramy takich działaczy z Ursusa, jak: Stanisław Karpezo, Zbigniew Janas, Zbigniew Bujak, Benedykt Filoda, Emil Broniarek i Krzysztof Gołaszewski.

Archiwalia z Ursusa online

W zbiorach online znajdziemy czarno-białą fotografię z manifestacji z Warszawy po rozprawie, na której Sąd Wojewódzki samowolnie wprowadził zmiany w statucie nowego związku. W głębi zdjęcia widoczny jest transparent „URSUS WIERZY W SOLIDARNOŚĆ”.

Inne czarno-białe zdjęcie z czerwca 1989 ukazuje wizytę amerykańskiej piosenkarki Joan Baez w Trójmieście na zaproszenie Lecha Wałęsy. W tym samym czasie w Domu Kultury przy Zakładach Mechanicznych Ursus w Warszawie odbył się koncert, z którego cały dochód został przeznaczony na pomoc medyczną ofiarom krawawych zajść w Chinach. Europejskie Centrum Solidarności posiada również kilka numerów archiwalnych czasopism. Wśród nich są: MŁODY URSUS Pismo Młodzieży Solidarnej i Ruchu „Wolność i Pokój” (1989), NIEDŹWIADEK Gazeta NSZZ „Solidarność” ZM URSUS (1981), WOJENNY BIULETYN INFORMACYJNY Pismo NSZZ „Solidarność” URSUS – HUTA – FSO (1982), a także kilkanaście numerów pt. BIULETYN INFORMACYJNY Zarząd Fabryczny NSZZ „Solidarność” w Zakładach Mechanicznych „URSUS” (1981).

Miejsca godne naśladowania

Warto dodać, że Europejskie Centrum Solidarności otrzymało w 2016 roku Nagrodę Muzealną Rady Europy za „fascynujący przykład instytucji kultury działającej na rzecz promocji wolności i solidarności”, zaś program instytucji „czyni z niego forum współczesnej Europy”. Wcześniej (19 grudnia 2014 roku) Europejskie Centrum Solidarności wraz z historycznym zespołem obiektów Stoczni Gdańskiej – Salą BHP, Bramą nr 2, placem Solidarności z pomnikiem Poległych Stoczniowców 1970 roku – otrzymały Znak Dziedzictwa Europejskiego.

 

UWAGA! W Dzielnicy Ursus nieustannie, od 2016 roku, trwa zbiórka pamiątek.

Izba Tożsamości Ursusa
będzie wdzięczna za udostępnienie wszelkich materiałów archiwalnych (gazety, znaczki, druki, plakaty, fotografie) bądź przedmiotów
związanych z dziejami Ursusa.

POMÓŻMY ZACHOWAĆ PAMIĘĆ O URSUSIE!

Kontakt:
e-mail: agnieszka.gorzkowska@arsus.pl
tel.: 22 478 27 70

Tekst i zdj. Agnieszka Gorzkowska

MS 17/2018, 11 października 2018