DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS,
miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, 
gminy OŻARÓW MAZOWIECKI, gminy BRWINÓW

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Majowe Święta wczoraj i dziś

Przed nami maj. Do życia obudziła się przyroda. Jest zielono, pięknie, zakwitły kwiaty i drzewa, widać wzmożoną aktywność ptaków, owadów i wszystkich zwierzaków. Ludzie natomiast zniknęli. Nie widać uśmiechniętych twarzy, bo wszyscy mają maski. W tym roku tradycyjne majowe imprezy i obchody świąt i rocznic będą wyglądały inaczej niż kiedykolwiek. A właściwie się nie odbędą. Całe nasze życie zostało podporządkowane walce z pandemią Covid-19.


1 maja – Święto Pracy

Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy, to międzynarodowe święto klasy robotniczej, obchodzone od 1890 r. w wielu krajach corocznie 1 maja.

Przed 1989 rokiem maj w całej Polsce rozpoczynało Święto Pracy – 1 Maja. We wszystkich miastach odbywały się pochody pierwszomajowe, w których obowiązkowo musieli uczestniczyć pracownicy państwowych zakładów pracy, uczniowie, harcerze ZHP, reprezentacje wyższych uczelni, sportowcy, pracownicy Państwowych Gospodarstw Rolnych i wielu innych organizacji i związków.

Wszędzie oczywiście przodowali członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), których było ok. 3 miliony. Tylko niewielka część należała do partii z przekonania, bardzo wielu dla konkretnych korzyści – lepszej pracy, dostępu do towarów reglamentowanych, pierwszeństwa w dostępie do szkół, uczelni. Na większości stanowisk kierowniczych przynależność do partii (jedynej słusznej) była wymagana. Centralny pochód odbywał się w stolicy. Na trybunie honorowej przy Placu Defilad w Warszawie, przed którą kilka godzin przechodził wielotysięczny pochód, zawsze stał I Sekretarz Komitetu Centralnego PZPR – najważniejsza osoba w państwie i pozostali dostojnicy partyjni i państwowi z premierem rządu i przewodniczącym Rady Państwa.

Ta „spontaniczna” manifestacja młodzieży, studentów, robotników, pracowników wszystkich branż była oczywiście na bieżąco transmitowana przez jedyną telewizję i radio naprzemiennie z obrazami pochodu w Moskwie i „bratnich” krajów socjalistycznych. Nad tłumem powiewały czerwone i biało-czerwone flagi, widniały portrety Lenina, Marksa, pierwszych sekretarzy Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i PZPR oraz liczne hasła propagandowe.

W Polsce 1 maja jest od 1950 świętem państwowym, wolnym od pracy. W latach 80. nielegalne demonstracje pierwszomajowe organizowała w opozycji do oficjalnych obchodów podziemna „Solidarność”. Święto Pracy było jednym z najważniejszych świąt w PRL-u, miało ono również szczególną wagę dla nazewnictwa w tym okresie. Wielu ulicom i placom w Polsce nadano nazwę „1 Maja”.

Obecnie Międzynarodowe Święto Pracy w Polsce ma charakter spontaniczny i wielonurtowy. Od lat swoje demonstracje organizują środowiska anarchistyczne i anarchosyndykalistyczne np. Związek Syndykalistów Polski. Osobne uroczystości organizuje Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych i Sojusz Lewicy Demokratycznej. Własne obchody mają Ruch Sprawiedliwości Społecznej, Komunistyczna Partia Polski, Polska Partia Socjalistyczna i Lewica Razem oraz Pracownicza Demokracja. Demonstracjom towarzyszą pikniki, kiermasze prasy lewicowej, konferencje, dyskusje plenerowe oraz koncerty, m.in. Warszawskiego Chóru Rewolucyjnego czy Krakowskiego Chóru Rewolucyjnego. W tym roku – 1 maja – w telewizji zobaczymy zapewnie wspomnienia z poprzednich lat.

2 maja – Święto Flagi

Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej został wprowadzony ustawą z 20 lutego 2004 r. Tego dnia obchodzony jest także Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Święto nie jest dniem wolnym od pracy. Jednym z powodów ustanowienia nowego święta właśnie 2 maja było to, że w czasach PRL-u, w tym dniu był nakaz zdejmowania flag państwowych po 1 maja, by nie były eksponowane w dniu zniesionego przez władze komunistyczne Święta Konstytucji 3 Maja. Wiele osób w tym terminie decydowało się na wzięcie urlopu, żeby skorzystać z okazji na pierwszą kilkudniową majówkę.

Fragment obrazu Jana Matejki KONSTYTUCJA 3 MAJA 1791 ROKU

3 maja – Święto Konstytucji 3 Maja

Konstytucja 3 Maja” została uchwalona w 1791 r. przyjętą tego dnia przez Sejm Czteroletni ustawą regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Polski i Litwy). W dniu ustanowienia Konstytucji 3 Maja przestała istnieć Rzeczpospolita Obojga Narodów, a w jej miejsce została powołana Rzeczpospolita Polska. Przyjęto podział władzy na: ustawodawczą (dwuizbowy parlament), wykonawczą (posiadała ją rada królewska, w skład której wchodzili król jako przewodniczący, pięciu ministrów, prymas Polski jako przewodniczący Komisji Edukacji Narodowej oraz bez prawa głosu następca tronu, marszałek sejmu i dwóch sekretarzy) i sądowniczą, a także zniesiono m.in. liberum veto, konfederacje i wolną elekcję. Konstytucja wprowadzała prawo powszechnej niepodległości (dla szlachty i mieszczaństwa) i opiekę państwa nad pospólstwem. Była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji Stanów Zjednoczonych, uchwalonej w 1787 roku) nowoczesną, spisaną konstytucją. Polska stała się monarchią konstytucyjną, zmierzającą w kierunku monarchii konstytucyjno-parlamentarnej. Choć Konstytucja 3 Maja obowiązywała tylko przez 14 miesięcy, była wielkim osiągnięciem narodu polskiego pragnącego zachować niezależność państwową oraz zapewnić możliwość rozwoju gospodarczego i politycznego kraju.  W 1792 r. połączone siły przeciwnej konstytucji konfederacji targowickiej (20 tysięcy) i armii rosyjskiej (97 tysięcy) wkroczyły do Polski.  Król Stanisław August Poniatowski zdołał wystawić przeciw nim tylko 37-tysięczną armię składającą się z rekrutów. Mimo kilku wygranych bitew, kiedy wojska rosyjskie dotarły pod Warszawę, król zdecydował się na kapitulację i przyłączenie do targowiczan. Wkrótce Polska na 123 lata, w wyniku rozbioru przez Rosję, Austrię i Prusy utraciła niepodległość. Od czasu odzyskania niepodległości 11 listopada 1918 roku, Święto Konstytucji 3 Maja było obchodzone jako najważniejsze święto państwowe.

Historia polskich ustaw zasadniczych

Czasy rozbiorów. W lipcu 1807 r. w czasie marszu francuskiego cesarza Napoleona Bonaparte przez Europę w wyniku traktatów pokojowych podpisanych przez niego w Tylży nad Niemnem z carem Rosji Aleksandrem Romanowem i z królem pruskim Fryderykiem Wilhelmem III Hohenzollernem powstało Księstwo Warszawskie (w najlepszym okresie – 155 tys. km2 – 4,3 mln ludności). 19 lipca 1807 r. Napoleon stworzył konstytucję dla tej namiastki państwa polskiego. Wraz z wprowadzonym równocześnie Kodeksem Napoleona konstytucja równała wszystkich ludzi wobec prawa, likwidowała odrębne sądy na rzecz jednolitego sądownictwa dla wszystkich obywateli kraju i znosiła poddaństwo chłopów.

W 1815 r. na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego powstało Królestwo Polskie, któremu cesarz Rosji i król Polski Aleksander I nadał konstytucję, dającą pewną odrębność od Rosji (wolny parlament, narodowe wojsko, aparat państwowy, prawo i sądownictwo). W reakcji na Powstanie Listopadowe, 26 lutego 1832 r. car Mikołaj I wprowadził w jej miejsce Statut Organiczny dla Królestwa Polskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r., 20 lutego 1919 r. uchwalono Małą Konstytucję, która ogłosiła demokratyczną ordynację wyborczą i wprowadziła w Polsce system rządów komitetowych. Pełnia władzy państwowej została skupiona w rękach Józefa Piłsudskiego. 17 marca 1921 r. przyjęto nową Konstytucję (marcową), która wprowadzała ustrój republiki demokratycznej o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. Władzę zwierzchnią przyznawała narodowi, pojmowanemu jako ogół obywateli. Bazowała na koncepcji trójpodziału władzy. Po przewrocie majowym nastąpiła nowelizacja konstytucji, która dawała prezydentowi większą władzę nad sejmem i senatem. Jeszcze dalej poszła Konstytucja kwietniowa z 23 kwietnia 1935 r. Wzmocniona została władza prezydenta poprzez przekazanie mu zwierzchnictwa zarówno nad rządem, sejmem, jak i siłami zbrojnymi. Konstytucja wzmocniła również rolę rządu, znacznie uniezależniając go od Sejmu.

Po II wojnie światowej, 19 lutego 1947 r. została powołana do życia tymczasowa Mała Konstytucja, odwołująca się do artykułów konstytucji marcowej. Oficjalne prace przygotowawcze nad nową ustawą zasadniczą poprzedziła niejawna działalność partyjnych komisji konstytucyjnych (1949–1951). Rezultatem tych prac był ściśle poufny projekt Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 8 października 1950 r., który stał się przedmiotem obrad Biura Politycznego KC PZPR. Konstytucja, poprzez wprowadzenie instytucji Rady Państwa, zerwała z dotychczasowym trójpodziałem władzy, wprowadzając wzorowaną na konstytucji radzieckiej zasadę jednolitości władzy państwowej.

Konstytucja Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej została uchwalona przez Sejm Ustawodawczy 22 lipca 1952 r. Była opracowana według wzoru stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936 r. Nie regulowała działania głównego ośrodka władzy politycznej, czyli PZPR. W praktyce konstytucja miała mniejsze znaczenie niż statut PZPR, który odwoływał się do idei komunistycznej (marksizmu-leninizmu).

17 października 1992 r. Prezydent RP Lech Wałęsa podpisał trzecią już w historii państwa polskiego „Małą Konstytucję”. Była to ustawa regulująca wzajemne stosunki między władzą ustawodawczą i wykonawczą oraz kompetencje samorządów terytorialnych. Obowiązywała od 8 grudnia 1992 r.

Od 17 października 1997 r. wszystkich Polaków obowiązuje podpisana przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzona w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku. W referendum wzięło udział 42,86% uprawnionych obywateli, za przyjęciem opowiedziało się 53,45%.

kiermasze książki

Już w pierwszych latach PRL organizowane były liczne imprezy i kiermasze w ramach Dni Oświaty, Książki i Prasy. Wtedy wykorzystywane były jako doskonałe narzędzie propagandy. Oto jedno z haseł z tamtego okresu – „Robotnicy i chłopi autorami książek! To jest możliwe tylko w Polsce Ludowej”. Największy kiermasz organizowany był przed Pałacem Kultury i Nauki w Warszawie. Była to ukochana i wyczekiwana przez mieszkańców stolicy i nie tylko atrakcja. Wydawcy prezentowali najbardziej oczekiwane i poszukiwane książki, po które ustawiały się nieskończenie długie kolejki. Wielu popularnych, często wybitnych pisarzy pojawiało się na kiermaszach i podpisywało swoje książki. Tradycja kiermaszy przetrwała do dziś, choć teraz ich celem jest popularyzacja czytelnictwa i reklama książek. 23 kwietnia przypada największe święto czytelników obchodzone na całym świecie – Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. Z tej okazji w poprzednich latach też były organizowane liczne wydarzenia literackie, kiermasze książek i spotkania autorskie, rozłożone na kilka tygodni.

Przez ostatnie 10 lat na Stadionie Narodowym w maju odbywały się Warszawskie Targi Książki, które również obfitowały w spotkania z autorami, wystawy itp. W tym roku były zaplanowane na 23–26 maja na PGE Narodowym. Jak informuje organizator, w związku z odwołaniem majowej edycji 11. Warszawskich Targów Książki wszystkie osoby, które zakupiły bilety wstępu na tę imprezę otrzymają zwrot równowartości zakupionych biletów na rachunek, z którego dokonano płatności. W przypadku nieodnotowania zwrotu należy kontaktować się mailowo z organizatorem: bilety@muratorexpo.pl  

Lokalne święta majowe

Wiosna i lato zawsze obfitowały w wiele ogólnodostępnych imprez kulturalnych i sportowych, sponsorowanych przez władze dzielnic, miast i gmin. W wyniku epidemii wszystkie tego typu wydarzenia zostały odwołane. Nie odbywają się rozgrywki ani ligowe, ani amatorskie. Nie można też iść do kina, teatru, klubu, a nawet do zoo. Nieczynne są biblioteki, ośrodki kultury, galerie handlowe. Nie będzie corocznej Nocy Muzeów. Nie wiadomo, czy w tym roku dzielnice i miasta będą mogły zorganizować swoje dni. „Dni Piastowa” zawsze odbywały się najwcześniej, w dniach 1– 3 maja. Wiemy już, że burmistrz Grzegorz Szuplewski planuje przeniesienie święta miasta na pierwszy weekend września br. Zespół Varius Manx, z którym była zawarta umowa, już potwierdził zmianę terminu występu na 5 września. W tych dniach odbywał się również Bieg Konstytucji 3 Maja w ramach Grand Prix Piastowskich Biegów Historycznych. W tym roku bieg z wiadomych przyczyn został odwołany. Prawdopodobnie inne samorządy też będą próbowały przenosić terminy wydarzeń, ale nikt nie jest w stanie przewidzieć, kiedy minie zagrożenie koronawirusem, a od tego zależy możliwość organizacji wszystkich sportowych, rozrywkowych i kulturalnych imprez oraz innych spotkań z udziałem mieszkańców.

Miejmy nadzieję, że ten trudny czas dla wielu z nas będzie nauką, czasem na przemyślenia, lepsze poznanie samego siebie i najbliższych. Wierzący mogą to potraktować jako swoiste rekolekcje. Obyśmy stali się lepsi…

26 maja – Dzień Matki

I oczywiście nie zapomnijmy o najbliższych naszym sercom Mamom, których święto przypada właśnie na ten dzień, a nie wszyscy z nas będą mieli możliwość przytulenia ich i złożenia życzeń osobiście. Musimy szanować obowiązującą w tych dniach zasadę ZOSTAŃ W DOMU. CHROŃ ŻYCIE.

Jacek Sulewski, Fot. Ireneusz Barski

MS 07/2020, 30 kwietnia 2020



Czy wiesz, że...

  • W styczniu 1951 r. Święto Konstytucji 3 Maja zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne.
  • W roku 1981 władze ponownie świętowały rocznicę uchwalenia majowej Konstytucji.
  • Do roku 1989 w tym dniu często dochodziło w Polsce do protestów i demonstracji antyrządowych i antykomunistycznych.
  • Po zmianie ustroju, od kwietnia 1990 r. Święto Konstytucji 3 Maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt.
  • W roku 2007 święto Konstytucji 3 Maja po raz pierwszy  obchodzono na Litwie.