DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook
DRODZY CZYTELNICY, MALI I DUZI :) PISZCIE DO NAS! - redakcja@mocnestrony.com.pl – O INTERESUJĄCYCH WYDARZENIACH, CIEKAWYCH ZJAWISKACH, SYTUACJACH, PRZYGODACH. W KOLEJNYM NUMERZE OPUBLIKUJEMY NAJCIEKAWSZE RELACJE!

PRUSZKÓW. Niezwykłe obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc


Marsz pamięci Warszawa–Pruszków (Durchgangslager 121)


W Pruszkowie, na skraju zabytkowego kompleksu byłych Warsztatów Kolejowych, gdzie w 1944 roku funkcjonował niemiecki obóz przejściowy Durchgangslager 121, jest „Muzeum Dulag 121” przy ul. 3 Maja 8. Tutaj 1 października 2017 r. miał miejsce finał uroczystości, upamiętniających wydarzenia sprzed 73 lat.

1 sierpnia 1944 r. wybuchło w Warszawie Powstanie, zakończone po 63 dniach nierównej walki i gehenny ludności cywilnej stolicy kapitulacją Armii Krajowej. Począwszy od 7 sierpnia 1944 r. do obozu przejściowego w Pruszkowie zaczęły przybywać transporty ludności cywilnej z ogarniętej walkami stolicy. Po kapitulacji cała ludność Warszawy została wysiedlona. Miasto miało być na rozkaz Hitlera wymazane z mapy świata. Do połowy października przez Dulag 121 przeszło 650 tysięcy osób. Z Pruszkowa wywożeni byli na teren Generalnego Gubernatorstwa, do obozów koncentracyjnych i na przymusowe roboty na terenie III Rzeszy. W tym trudnym czasie z pomocą wypędzonym ruszyli mieszkańcy Pruszkowa i okolicznych miejscowości. Tysiące osób ofiarnie udzielało im wsparcia, organizując pomoc medyczną, finansową i żywnościową na terenie obozu i poza jego murami.

25 września 2015 r. Sejm RP ustanowił datę 2 października Dniem Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy – mieszkańcach stolicy, którzy między sierpniem a październikiem 1944 r. zginęli w masowych egzekucjach i bombardowaniach, bądź przeżyli gehennę wypędzenia z walczącego, a potem burzonego przez okupanta miasta.

IX Marsz Niepokonanych

1 października o godzinie 10:00 spod pomnika Powstania Warszawskiego przy Placu Krasińskich w Warszawie wyruszył IX Marsz Niepokonanych. Szli w nim rekonstruktorzy-powstańcy oraz rekonstruktorzy odtwarzający ówczesnych cywilnych mieszkańców Warszawy. Towarzyszyli im liczni mieszkańcy Warszawy, byli więźniowie obozu, a także członkowie Stowarzyszenia Dzieci Powstańców 1944 r. Od początku w marszu uczestniczył starosta pruszkowski Maksym Gołoś. Po dojściu do budynku PAST-y przy ul. Zielnej, „powstańcy”, idący pod niemiecką eskortą, zainscenizowali złożenie broni. Dalej uczestnicy Marszu kolejką WKD udali się do Pruszkowa. Dzięki uprzejmości dyrekcji Warszawskiej Kolei Dojazdowej przejazd dla uczestników Marszu był darmowy.

Dwa Marsze w Pruszkowie

W Pruszkowie Marsz Niepokonanych połączył się z pruszkowskim II Marszem Pamięci i o godzinie 14:00 wszyscy razem spod kościoła św. Kazimierza wyruszyli ulicami Pruszkowa pod Muzeum Dulag 121, gdzie rozpoczęła się poruszająca historyczna inscenizacja przybycia wypędzonych do obozu i brutalnej segregacji przez esesmanów i żołnierzy Wehrmachtu. Przemarsz kolumny w otoczeniu niemieckich strażników przez miasto obserwowały setki pruszkowian, a wielu z nich dołączało się do pochodu. Po przekroczeniu obozowej bramy grupa warszawiaków udała się pod halę numer 5, przy pomniku „Tędy przeszła Warszawa”, w to miejsce, gdzie przed 73 laty przeprowadzana była segregacja. Tak jak wówczas, oficerowie z emblematami trupich główek kierowali powstańców do obozów koncentracyjnych, rozdzielali rodziny, młodych wysyłali na roboty przymusowe do III Rzeszy, a starszych, chorych i dzieci do transportów jadących na teren Generalnego Gubernatorstwa, podczas gdy polski personel medyczny i kuchenny rozdawał więźniom chleb i wodę. Wśród więźniów byli księża, zakonnice, dzieci (nawet w wózkach). Inscenizacja zrobiła na obserwatorach ogromne wrażenie, a były wśród nich osoby, pamiętające tamten czas. 250 rekonstruktorów z całej Polski przerażająco realistycznie odegrało marsz i segregację.

Hołd pamięci, kwiaty, przemówienia

Podczas odczytywania Apelu Pamięci poświęconego Powstańcom, ludności cywilnej Warszawy oraz wszystkim, którzy nieśli wówczas pomoc więzionym w Dulagu 121, rekonstruktorzy zapalili znicze pod pomnikiem. Wojewoda Mazowiecki Zdzisław Sipiera podziękował władzom powiatu pruszkowskiego za trud powołania i prowadzenia Muzeum Dulag 121. Dodał, że pokłada nadzieję, iż w niedalekiej przyszłości dojdzie do większej integracji działań tutejszego muzeum z Muzeum Powstania Warszawskiego.

Starosta Maksym Gołoś powiedział: – Zadajemy sobie przy takich rocznicach pytanie, dlaczego do tego doszło i co możemy zrobić, żeby się nigdy nie powtórzyło? Zaznaczył, że każde działanie człowieka i państwa powinno opierać się na prawdzie, w tym wypadku na prawdzie historycznej.
– (...) Dla Polaków najważniejsza jest prawda i sprawiedliwość. Zaapelował również, żeby co roku było nas więcej tutaj (w Pruszkowie – przyp. red.) i w Warszawie.

Poseł PiS Anita Czerwińska odczytała list od Jarosława Kaczyńskiego, wicestarosta Rymuza odczytał list od ministra Zdrowia i Opieki Społecznej Konstantego Radziwiłła, a Tomasz Stachurski list od ministra Jana Kasprzyka, Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Medale Pro Patria dla Świadków Historii

Na wniosek Starosty Pruszkowskiego Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych za upamiętnianie historii obozu Dulag 121 medalem Pro Patria uhonorował następujące osoby: Jana Eljaszewicza, Edwarda Kołodziejczyka, Wandę Łabuzińską, Danutę Nemlig, Elżbietę Pajewską, Teresę Siepciłko, Halinę Skotnicką, Eulalię Stawińską, Bronisławę Włodarczak i Andrzeja Znojkiewicza. Wśród odznaczonych były osoby przechodzące przez obóz przejściowy w Pruszkowie, niosące w nim pomoc wypędzonym warszawiakom i upamiętniające losy cywilnej ludności Powstańczej Warszawy. W imieniu 102-letniej, obecnej na uroczystości, Haliny Skotnickiej, przemówił jej syn i odczytał wiersz napisany dla jego matki na skrawku papieru pakowego przez jednego z nakarmionych przez Nią powstańców warszawskich.

Rzuciłaś we mnie jabłkiem, miła Ewo

Złocisty promień słońca Cię ozłocił

Matka jabłka – miłosierne drzewo

Da Ci wiele swoich rajskich łakoci

Dziękuję szczerze w moim kazamacie

W tych ofiar głodnych zamęczonym gronie

I w myśli moich poemacie

Dla Ciebie sygnaturką serce moje dzwoni.

Delegacje, oprócz wcześniej wymienionych – m.in.: posłowie na Sejm RP Anita Czerwińska i Jacek Sasin, Przewodnicząca Rady Powiatu Pruszkowskiego Maria Makowska z wiceprzewodniczącymi, zastępca Prezydenta Pruszkowa Andrzej Kurzela, Burmistrz Grzegorz Szuplewski i Przewodnicząca Rady Piastowa Agata Korczak, Wójt Raszyna Andrzej Zaręba, przedstawiciele Gminy Michałowice, delegacje organizacji kombatanckich, placówek kultury, szkół, harcerzy, Policji, Straży Pożarnej i Straży Miejskiej – złożyły kwiaty przed pomnikiem. W momencie składania kwiatów delegacja Muzeum z dyrektor Małgorzatą Bojanowską została nagrodzona przez wszystkich zebranych rzęsistymi oklaskami. Dyrektor Bojanowska i Starosta Gołoś imiennie podziękowali wszystkim zaangażowanym w organizację uroczystości, szczególnie wyróżniając główną animatorkę inscenizacji, prowadzącą również warsztaty przygotowawcze dla ochotników, Małgorzatę Retkowską – założycielkę Grupy Rekonstrukcji Historycznych Ludności Cywilnej oraz prezesa Fundacji Edukacji Historycznej, odgrywającego rolę niemieckiego oficera – Michała Kępińskiego.

Po złożeniu kwiatów i podziękowaniach goście uroczystości, a wśród nich wielu kombatantów i świadków historii, przeszli do siedziby Muzeum Dulag 121, gdzie czekał na nich ciepły poczęstunek: na zewnątrz grochówka i bułeczki, w pomieszczeniach kawa, herbata i pyszne ciasta.

Zarówno wspaniałe obchody jak i inscenizacja zostały zorganizowane dzięki wspólnej inicjatywie Starostwa Pruszkowskiego, Muzeum Dulag 121 oraz Fundacji Edukacji Historycznej. O godną oprawę muzyczną uroczystości zadbała Orkiestra Dęta Pruszkowianka.

Tekst i zdjęcia Jacek Sulewski

MS 16/2017, 12 października 2017