DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Inicjatywa: Muzeum Ursusa

Po Zakładach Mechanicznych Ursus, kiedyś jednej z największych, znanych na całym świecie polskich fabryk, pozostało niewiele. Kilka rozpada-jących się, niezabezpieczonych hal, 160 hektarów powierzchni stopniowo zabudowywanej przez deweloperów, budujących osiedla mieszkaniowe. Na terenach pozakładowych w ciągu kilku lat zamieszka ok. 30 tys. nowych mieszkańców. Pozostała ludzka pamięć i... Kolekcja Ursus, czyli duża część zbiorów dawnego muzeum zakładowego.

Początki fabryki to rok 1893, najpierw przy ul. Siennej, potem przy Skierniewickiej na Woli, gdzie produkowano znane silniki spalinowe. Od 1922 roku zakłady zostały przeniesione na teren dzisiejszej dzielnicy Ursus. Produkowano tu pierwsze w Polsce samochody i ciągniki rolnicze, zwane ciągówkami. Od 1930 do 1939 roku fabryka pracowała na potrzeby wojska, wytwarzając czołgi, ciągniki artyleryjskie, kołowe i gąsienicowe, samochody pancerne, ciężarówki, wozy strażackie i pocztowe, motocykle „Sokół” oraz silniki lotnicze i stacjonarne. Po II wojnie światowej, w 1947 roku, rozpoczęto produkcję traktorów „Ursus”. Zakłady opuściło łącznie 1,5 mln ciągników.

Powstaje miasto...

W wyniku połączenia w 1952 roku wsi Czechowice, Skorosze, Szamoty, oraz Gołąbek i Grabkowa – zlokalizowanych wokół zakładów – powstało jedno miasto – Czechowice, które w 1954 r. zmieniło nazwę na Ursus. Pracowało tu ok. 17 tys. ludzi. Dla nich, ponieważ byli to w dużej części mieszkańcy innych, często odległych miejscowości, w latach 1968–1978 XX wieku zostało wybudowane kilkunastotysięczne osiedle mieszkaniowe „Niedźwiadek”. 1 sierpnia 1977 r. Ursus został przyłączony do Warszawy i stał się częścią dzielnicy Ochota. 1 stycznia 1993 roku utworzono samodzielną dzielnicę Ursus. 

Koniec fabryki

Sztandarowe zakłady Polski Ludowej nie przetrwały zmiany ustrojowej. W 2003 roku ZPC Ursus ogłosiły upadłość. Stopniowo cały teren i majątek po byłej fabryce stawały się własnością podmiotów prywatnych, w większości deweloperów. Tak zwana Kolekcja Ursus jest obecnie w posiadaniu Polskiego Holdingu Obronnego i mieści się na terenie byłych zakładów, ale tylko raz w roku, w Noc Muzeów, jest udostępniana szerszej publiczności. Przez kilka lat Zarządy Dzielnicy Ursus prowadziły bezskuteczne negocjacje z holdingiem, dotyczące odkupienia zbiorów.

Tematy kolekcji, Muzeum Ursusa i upamiętnienia ściśle powiązanej ze sobą historii fabryki i miejscowości – w wyniku powtarzających się sygnałów od czytelników – od trzech lat są monitorowane i nagłaśniane przez „Mocne Strony” w wielu materiałach redakcyjnych i wywiadach.

Społeczna „Grupa inicjatywna”

4 czerwca 2019 roku miało miejsce spotkanie przedstawicieli „Grupy Inicjatywnej na rzecz Muzeum Ursusa” z Burmistrzem Bogdanem Olesińskim i Naczelnikiem Wydziału Kultury Dzielnicy Ursus Katarzyną Świtalską. Ze strony społecznej w spotkaniu uczestniczyli: Bożena Iwaniukowicz – przewodnicząca Dzielnicowej Komisji Dialogu Społecznego i Prezes Stowarzyszenia KulturalnegoCarmen”, Krzysztof Szczerbaprzewodniczący Rady Seniorów Dzielnicy Ursus, Agnieszka Gorzkowska – prowadząca Izbę Tożsamości Ursusa i Jacek Sulewski – redaktor naczelny „Mocnych Stron”. Spotkanie przebiegło w bardzo dobrej atmosferze i zaowocowało wzajemnymi zapewnieniami o potrzebie powstania w Ursusie Muzeum. Zarówno strona społeczna jak i Burmistrz przekazali sobie wzajemnie informacje o dotychczasowych działaniach i ustaleniach.

W skład Grupy Inicjatywnej, oprócz wymienionych, wchodzą w kolejności alfabetycznej: Jerzy Domżalski, historyk, dziennikarz, autor wielu książek o historii Ursusa i Zakładów Mechanicznych, członek Zespołu Nazewnictwa Miejskiego przy Prezydencie m.st. Warszawy, Bogusław Łopuszyński – dyrektor OK ARSUS, członek Rady Programowej TUTW, przewodniczący Zespołu Opiekunów Pamięci Armii Krajowej, Janusz Ptasiński – Prezes Oddziału PTTK „Ursus”, wiceprezes Mazowieckiego PTTK, Stefan Sobczak – mieszkaniec Ursusa, społecznik, Lucyna Wasilewska – Prezes Towarzystwa Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Pierwsze dobre wieści

7 czerwca 2019 roku na oficjalnej stronie Urzędu Dzielnicy Ursus m.st. Warszawy pojawiła się wspaniała informacja: „Po wieloletnich negocjacjach Zarządu Dzielnicy wspieranych przez organizacje i podmioty społeczne z terenu Ursusa, sprawa przejęcia przez dzielnicę zabytkowej kolekcji po ZM Ursus zmierza do zakończenia. Dzięki prospołecznej postawie nowego prezesa spółki, otwiera się możliwość bezkosztowego przejęcia przez dzielnicę zbiorów, o co od lat zabiegały władze Ursusa. (...) Zbiory mogą stać się zalążkiem muzeum, jakiego dzielnica do tej pory nie posiada. Po ustaleniach ustnych z prezesem PHO, Zarząd ponownie wystosował pismo
(6 czerwca br.) o bezpłatne przekazanie zbiorów, tym razem jednak można spodziewać się pozytywnej odpowiedzi. O postępie rozmów i prac w sprawie przejęcia kolekcji, będziemy informować na stronie Urzędu.”

To wielki krok w naszym wielkim, wspólnym dziele. Teraz problemem do pokonania pozostaje ulokowanie Muzeum w godnym, najlepiej umotywowanym historycznie miejscu. Większość zabytkowych hal uległa niestety zniszczeniu, a nieliczne pozostałe – są w rękach prywatnych (przeważnie deweloperów). Niezależnie, czy trzeba będzie odkupić budynek historyczny i remontować, czy budować nową siedzibę, są to miliony złotych. Nie udźwignie tego budżet dzielnicy, przed którym stoi wielkie wyzwanie – budowa (kosztem 40–50 mln zł) nowego Centrum Kultury. Grupa społeczna, wspierana dodatkowo przez wiele organizacji i stowarzyszeń, już w marcu br. rozpoczęła rozmowy z Marszałkiem Województwa Mazowieckiego dotyczące udziału jego Urzędu w tworzeniu muzeum. Urząd Marszałkowski corocznie przeznacza na tego typu cele spore fundusze, prowadzi na terenie województwa i stolicy 18 muzeów oraz wiele placówek kulturalnych.

Jacek Sulewski

MS 10/2019, 13 czerwca 2019